• Archiefstukken houden niet van zonlicht en TL-licht. Ultraviolet licht hierin heeft een verwoestend effect op papier, inkt en de beschermlagen van CD's en DVD's.

• Archiefstukken houden niet van sterk wisselende en warme temperaturen. Een constante temperatuur van 18 graden (voor een opslagruimte) of 21 graden (voor een werkruimte) is ideaal.

• Brand, water en ongedierte kunnen ook een dramatisch effect op de archiefstukken. Indien u veel stukken heeft, overweeg dan de aanschaf van een brandvrije of brandvertragende kast.

• Gebruik geen plakband vanwege loslaten en vlekken.

• Gebruik ook geen metalen producten (o.a. paperclips, nietjes en ordners) wegens roest.

• Zorg dat u geen stukken op de grond hebt staan. Plaatsing zo'n 10 tot 20 centimeter van de grond beschermd tegen de meeste huiselijke overstromingen. 

• Eventueel kan u een kist gebruiken om uw archief in op te slaan. Aangezien de stukken moeten ademen heeft gewoon geschaafd vurenhout de voorkeur. Dit is goedkoop, vergt geen verdere behandeling, lekt geen hars, is sterke doch relatief lichte houtsoort en kan door iedereen verwerkt worden. Een simpel stuk zuurvrij karton volstaat om de doos in te richten.

En ook belangrijk: maak een lijst met uw archiefstukken. Niet alleen kunt u daarop aangeven waar iets terug te vinden is, maar het kan ook behulp zijn om schade te inventariseren.

Bandopnamen (tape, cassette e.d.)

• Bewaar deze banden op een relatief koele en donkere plaats daar zonlicht de tape aan kan tasten.

• Magnetische dragers zoals bandrecorder-tapes en cassettebandjes zijn erg gevoelig voor magnetisme. Zorg dus dat magneten niet in de buurt komen van uw historisch materiaal. Houdt er rekening mee dat veel elektrische apparaten (bijvoorbeeld stofzuigers en ventilatoren) ook een magnetisch veld opwekken en uit de buurt gehouden moeten worden.

• Bandopnamen lopen het risico dat ze gaan verkleven. Speel de oude opnamen daarom minimaal jaarlijks even af.

Bidprentjes

Zie: Familiedrukwerken

• Boeken moeten beschermd worden tegen uitdroging maar ook tegen schimmels die goed gedijen in een vochtige omgeving. Een relatieve vochtigheid van 55% bij een temperatuur van 18° Celsius is ideaal. Onder de 50% dreigt uitdroging, boven de 60% schimmels.

• Laat boeken niet uitsteken over de rand van de plank. Normaal verschijnen boeken in de maten octavo (hoog 25 centimeter, diep 20 centimeter of minder), klein quarto (hoog 20-30 cm., diep 25 cm.), groot quarto (hoog 30-35 cm., diep 25 cm.), klein folio (hoog 35-45 cm., diep 30-35 cm.). Houd daar met de plankdiepte rekening mee. Praktisch is om de diepere planken onderaan in de kast te plaatsen en de minder diepe planken bovenaan.

• Grote boeken en boeken met een afwijkende maatvoering kunnen beter neergelegd worden. Stapelen is daarbij beperkt mogelijk (hooguit drie boeken).

• Het is beter om boeken neer te zetten dan te stapelen. Dit beperkt het risico van verkleven en maakt een betere ventilatie mogelijk. Gebruik boekenklemmen of boekensteunen om de rij vast te zetten en uitzakken te voorkomen.

• Nat geworden boeken moeten gelijk van het schap verwijderd worden vanwege een hoog risico op schimmelvorming. Vriesdrogen (in de vriezer stoppen) is de eenvoudigste manier om het boek te behouden, doch vraag wel advies van een expert voor de juiste vriestermijn.

Compact Disks & DVD's

• Onderzoek heeft uitgewezen dat Compact Disks en DVD's onder invloed van zonlicht en TL-licht snel verouderen en beschadigd raken. Met name beschrijfbare en herschrijfbare CD's en DVD's zijn hier gevoelig voor. Essentiële CD's (met bijvoorbeeld uw webdesign-programma, besturingssysteem, mailprogramma en genealogische programma's) kunt u beter bewaren in een donkere kast, nadat u er werk-kopieën van heeft gemaakt.

• Goedkope beschrijfbare en herschrijfbare CD's en DVD's zijn op de langere termijn significant slechter bestand tegen veroudering dan de duurdere merken. Voor de kortere termijn (werk-kopieën!) is er nauwelijks verschil.

Dia's

• Ook dia's houden niet van wisselende temperaturen. Probeer daarom zo veel als mogelijk de temperatuur constant te houden.

• Ingeraamde dia's kunnen het beste bewaard worden in Secol of Melinex hoezen. Dit zijn bladen van ongeveer A4-formaat waarin ingeraamde dia's passen. Dergelijke bladen zijn ook bij de Hema of de fotograaf te koop. Let er op dat de bladen geen weekmakers bevatten (dit hoort op de verpakking te staan. Polyester hoezen zijn het beste aangezien die chemisch neutraal zijn.

• Stamp de dia's niet bij elkaar in een doos. Ook dia's hebben ruimte nodig om te 'ademen'.

• Gebruik kartonnen dozen om de bladen en/of dia's in te bewaren. In tegenstelling tot plastic of metalen dozen kunnen kartonnen dozen wel 'ademen'.

Voor het afgrijselijke geval dat uw dia's getroffen zijn door een overstroming:

1. Dia’s ontramen (oude raampje bewaren i.v.m. informatie die er op staat vermeld)

2. Spoelen met koud water

3. Drogen met behulp van open gebogen paperclip door filmtransportgaatjes aan waslijn

• Documenten kunnen het beste gebundeld worden in zuurvrije omslagen en zuurvrije dozen. Zuurvraat (het verkruimelen van papier) en inktvraat (door zuurrijke inkt) zijn namelijk de grootste bedreigers van het papier. Door de documenten in zuurvrije dozen en omslagen te verpakken zijn externe kwalijke invloeden al uitgesloten.

• Houdt in de dozen ongeveer 1 handbreedte aan ruimte over ter bescherming en ter ventilatie.

• Dikkere pakken documenten in zuurvrije omslagen kunnen het beste gesloten worden met een sluitlint.

• Verwijder schadelijke elementen als elastiekjes, nietjes, plakband, zelfklevende memoblaadjes en PVC-omslagen.

• Grote documenten worden bij voorkeur in speciale zuurvrije mappen of dozen liggend bewaard.

• Nat geworden documenten moeten gelijk uit de doos verwijderd worden vanwege een hoog risico op schimmelvorming. Vriesdrogen (in de vriezer stoppen) is de eenvoudigste manier om het document te behouden, doch vraag wel advies van een expert voor de juiste vriestermijn.

Familiedrukwerken (o.a. bidprentjes, huwelijkskaarten, rouwbrieven e.d.)

• Familiedrukwerken kunnen het beste gebundeld worden in zuurvrije enveloppen en zuurvrije dozen. Zuurvraat (het verkruimelen van papier) en inktvraat (door zuurrijke inkt) zijn namelijk de grootste bedreigers van het papier. Door de documenten in zuurvrije dozen en omslagen te verpakken zijn externe kwalijke invloeden al uitgesloten. 

• Voor een geregeld geraadpleegde collectie is het aan te raden de collectie te scannen en op CD te branden (zie voor de nadelen daarvan de opmerkingen bij "Compact Disks en DVD's"). Op deze wijze kan een hoop slijtage worden voorkomen.

• Houdt in de dozen ongeveer 1 handbreedte aan ruimte over ter bescherming en ter ventilatie.

• Dikkere pakken drukwerken (bijvoorbeeld rouwbrieven met condoleances) in zuurvrije omslagen kunnen het beste gesloten worden met een sluitlint.

• Verwijder schadelijke elementen als elastiekjes, nietjes, plakband, zelfklevende memoblaadjes en PVC-omslagen.

• Grote drukwerken worden bij voorkeur in speciale zuurvrije mappen of dozen liggend bewaard.

• Nat geworden drukwerken moeten gelijk uit de doos verwijderd worden vanwege een hoog risico op schimmelvorming. Vriesdrogen (in de vriezer stoppen) is de eenvoudigste manier om het stuk te behouden, doch vraag wel advies van een expert voor de juiste vriestermijn.

• Het bewaren van oude films geeft door de aard van het materiaal diverse nare consequenties. Echt oude films kunnen bijvoorbeeld spontaan ontvlammen onder bepaalde omstandigheden. Aan diverse Regionale Historische Centra en Rijksarchieven zijn Audiovisuele Archieven. Zij kunnen adequaat advies geven voor uw specifieke situatie.

• Voor recente films en videobanden gelden met name de algemene maatregelen. 

• Zwart-wit foto's die ingeplakt zijn met een goede (=niet-agressieve) kleefstof op goed papier kunnen daar blijven zitten. Losse foto's moeten in speciale mapjes opgeborgen worden.

• Kleurenfoto's moeten altijd in speciale mapjes bewaard worden vanwege de chemische reacties die plaats kunnen vinden. Zij zijn ook minder duurzaam dan zwart-wit foto's!

• Zelfklevende fotoalbums worden sterk afgeraden.

• Bij ernstige problemen kunt u voor advies altijd terecht bij de Afdeling Restauratie van het Nederlands Fotomuseum te Rotterdam. Zij zijn gespecialiseerd in restauratie en conservering van beeldmaterialen.

Kleding en andere stoffen

• Hang kleding en andere stoffen zo veel mogelijk op. Natuurlijk moet de kleding eerst gewassen worden en ontdaan worden van eventuele stijfsel.

• Als ophangen niet mogelijk is, kunnen ook platte dozen gebruikt worden. Op kreuken en plooien te voorkomen kan er fiberfill (merknaam o.a. Dacron), een vulvezel gemaakt van polyester in de vorm van lichtgewicht watten, tussen de kleding gestopt worden. Verpakken in zuurvrij papier voor het de doos ingaat heeft de voorkeur.

• Gebruik geen chemische middelen als mottenballen om uw kleding te beschermen. Zij raken na verloop van tijd uitgewerkt en houden dan het ongedierte niet meer tegen. Daarnaast kunnen de chemische stoffen uw materialen beschadigen.

• Gebruik geen plastic hoezen om de kleding te beschermen. De chemische weekmakers in het plastic zijn juist een bedreiging! Katoenen hoezen zijn veel veiliger.

• Bescherm kleding en andere stoffen zo veel mogelijk tegen direct zonlicht. Het raam afdichten met blank kantoen en klittenband houd het zonlicht buiten, maar laat het licht wel binnen.

• Inspecteer de materialen grondig voor u ze wegbergt. Elke plooi en zak moet daarbij gecontroleerd worden op kruimels, schimmel, ongedierte en dergelijke. Indien nodig moeten de materialen van dat spul ontdaan worden.

Krantenknipsels

• Krantenknipsels kunnen het beste gebundeld worden in zuurvrije enveloppen en zuurvrije dozen. Zuurvraat (het verkruimelen van papier) en inktvraat (door zuurrijke inkt) zijn namelijk de grootste bedreigers van het papier. Door de documenten in zuurvrije dozen en omslagen te verpakken zijn externe kwalijke invloeden al uitgesloten. Door de slechte kwaliteit van het krantenpapier is het risico op verkleven, verkruimelen en vergelen nog veel groter dan bij normaal papier.

• Voor een geregeld geraadpleegde collectie is het aan te raden de collectie te scannen en op CD te branden (zie voor de nadelen daarvan de opmerkingen bij "Compact Disks en DVD's"). Op deze wijze kan een hoop slijtage worden voorkomen.

• Houdt in de dozen ongeveer 1 handbreedte aan ruimte over ter bescherming en ter ventilatie.

• Nat geworden knipsels moeten gelijk uit de doos verwijderd worden vanwege een hoog risico op schimmelvorming. Vriesdrogen (in de vriezer stoppen) is de eenvoudigste manier om het boek te behouden, doch vraag wel advies van een expert voor de juiste vriestermijn.

Mail

Tot een betere oplossing is gevonden:

• Maak tenminste wekelijks een back-up van uw bestanden op een extern medium (tape, CD, DVD, USB-stick, internetdomein etc.). Maak GEEN back-up op dezelfde harde schijf (ook al is het een andere partitie). Met een crash bent u dan zowel uw gegevens als uw back-up kwijt! 

• Probeer zo veel mogelijk gebruik te maken van 2 mediadragers. De één kan dan elders opgeslagen worden, terwijl de ander gebruikt wordt voor het maken van de back-up. De kans is extreem klein dat zowel uw huis als de alternatieve locatie (bijvoorbeeld een bankkluis of uw bureau op kantoor) gelijktijdig door een ramp getroffen worden.

• Bewaar deze zo veel mogelijk is tijdschriftencassettes en klem ze daarin vast. Dit voorkomt uitzakken.

• Overweeg om tijdschriften waar u erg gehecht aan bent in te laten binden. Dit is minder kostbaar dan u denkt.

Tot een betere oplossing is gevonden:

• Maak tenminste wekelijks een back-up van uw bestanden op een extern medium (tape, CD, DVD, USB-stick, internetdomein etc.). Maak GEEN back-up op dezelfde harde schijf (ook al is het een andere partitie). Met een crash bent u dan zowel uw gegevens als uw back-up kwijt! 

• Probeer zo veel mogelijk gebruik te maken van 2 mediadragers. De één kan dan elders opgeslagen worden, terwijl de ander gebruikt wordt voor het maken van de back-up. De kans is extreem klein dat zowel uw huis als de alternatieve locatie (bijvoorbeeld een bankkluis of uw bureau op kantoor) gelijktijdig door een ramp getroffen worden.

Langspeelplaten: deze moeten rechtop worden bewaard om ze te beschermen tegen kromtrekken.

Lichtdrukken: deze moet apart worden opgeborgen in speciale mappen. Raadpleeg hiervoor uw lokale of regionale archief voor advies.

Leveranciers, onder meer: 

• Jansen Wijsmuller & Beuns (dozen, etiketten, mappen, dossiersmappen),
  Wormer, telefoon: 075- 6211001 (www.jwb-ceka.nl)

• CIB, onderdeel van de Vereniging van de Nederlands Gemeenten (diverse archiefmaterialen, duurzaam kopieerpapier),
  Zoetermeer, telefoon 079-3638400 (www.cib-vng.nl) 

• Nederlands Fotomuseum [voorheen Nationaal Fotorestauratie – atelier] (fotomappen en hoesjes),
  Rotterdam, telefoon: 010-2331697 [conservering & restauratie] (www.nfi.nl)

• VEHA (o.a. zuurvrij omslagpapier, dossiermappen en dozen),
  Barneveld, telefoon: 0342- 490 409 (www.veha.nl)

• CRUSH polyester (polyester hoesjes voor foto’s en negatieven),
  Renkum, telefoon: 0317-317488 (geen website te vinden)

• Jalema BV (opbergsystemen, hechtmechanieken conform Archiefwet, registratieprogramma dossiers),
  Reuver, telefoon: 077-4741815 (www.jalema.nl)

• Berenatelier Tierenlantijntje (fiberfill), 
  Blaricum, telefoon: 035 - 5263619 (www.berenateliertierlantijntje.nl) 

• de betere fotowinkel (zuur- en weekmakervrije hoezen voor dia's)

• de betere hobbywinkel (zuurvrij papier in diverse diktes)
  

Aanvullingen en correcties zijn welkom!

Mijn dank gaat uit naar die tot nu toe een bijdrage heeft geleverd aan het verzamelen van deze informatie en iedereen die met behulp van suggesties, correcties of vragen deze pagina heeft helpen verbeteren..

Laatst gewijzigd: 26-9-2005